تاریخ نامه انقلاب

تاریخ نامه انقلاب

تحلیل راهبردهای مکتب قرآن کردستان در بازتعریف هویت کردی و نسبت آن با حاکمیت ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسام محمدزاده 1
میلاد مرادی 2
1 دانش‌آموخته دکتری ایران بعد از اسلام، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته مطالعات خلیج فارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/te.2026.563006.1286
چکیده
این پژوهش با بهره‌گیری از روش تفسیری ـ انتقادی، به تحلیل راهبردهای مکتب قرآن در بازتعریف هویت کردی و نسبت آن با حاکمیت ملی، از بدو تأسیس تا دهه شصت، می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که شاخصه‌هایی همچون سرزمین، دولت، زبان، تاریخ و فرهنگ در اندیشه مکتب قرآن چه معانی و کارکردهایی دارند و چگونه به برساخت سوژه ملی می‌انجامند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مکتب قرآن برای بازخوانی مفاهیم و مؤلفه‌های ملی‌گرایی از سه راهبرد بهره می‌گرفت: نخست، بازتعریف مفاهیم ملی؛ به‌گونه‌ای که جغرافیای سیاسی را برساخته استعمار و زبان کردی را صرفاً ابزاری برای تبلیغ دین تلقی می‌کرد. دوم، حذف حافظه ملی؛ بدین معنا که با اجرای نوعی انقلاب فرهنگی، نمادهای ملی را با عناصر دینی جایگزین می‌ساخت. سوم، ارائه آلترناتیو دینی؛ به این صورت که الگوی «حکومت شورایی اسلامی» منطبق با تمامیت ارضی ایران را در برابر الگوی دولت ـ ملت پیشنهاد می‌داد. در مجموع، مکتب قرآن با وجود بهره‌گیری ابزاری از مؤلفه‌های هویت کردی، در نهایت پروژه دینی خود را بر ملی‌گرایی ترجیح می‌داد و از این رهگذر، گفتمانی متمایز و در تقابل با گفتمان‌های مسلط ملی‌گرایی شکل می‌داد.
کلیدواژه‌ها
مکتب قرآن
احمد مفتی زاده
هویت کردی
سوژه ملی و دینی
ملی‌گرایی.
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Strategies of the Quranic School of Kurdistan in Redefining Kurdish Identity and Its Relation to National Sovereignty

نویسندگان English

Hesam Mohammadzadeh 1
Milad Moradi 2
1 Ph.D. student of PostـIslamic Iranian History, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran .
2 M. A. In Persian Gulf studies, university of Tehran, , Tehran, Iran.
چکیده English

This research employs an interpretive-critical method to analyze and examine the strategies of the Quranic School in redefining Kurdish identity and its relationship with national sovereignty. It seeks to answer the question of what meanings attributes such as territory, state, language, history, and culture hold within the school, and how these attributes contribute to the construction of a national subject.
The findings indicate that the Quranic School utilized three strategies for reinterpreting the concepts and attributes of nationalism: redefining national concepts by viewing political geography as a construct of colonialism and considering the Kurdish language merely as a tool for religious promotion; erasing national memory by replacing national symbols with religious elements during the cultural revolution; and offering a religious alternative by proposing the model of "Islamic Council Governance" in alignment with Iran's territorial integrity, in contrast to the nation-state. Therefore, despite the instrumental use of Kurdish identity components, the Quranic School ultimately prioritized its religious project over nationalism, positioning this duality in opposition to dominant nationalist discourses.

کلیدواژه‌ها English

Ahmad Mufti-zadeh
national and religious subject
Quranic School
Kurdistan
منابع
- بازیار، اسماعیل (2020). تأثیر اندیشه چپ بر حرکت سیاسی کردستان ایران (حزب دموکرات به‌عنوان نمونه بررسی 1991-1945). اقلیم کردستان، مدیریت مرکز کتابخانه عمومی.
- بی‌نام. (بی‌تا). نوروز؛ جشن آزادی کرد یا سرآغاز آزادی مداوم. برگرفته از کانال تلگرامی «میزان» (منتسب به مکتب قرآن).
- حسامی، علی (1399). ما و انقلاب. اربیل: نشر التفسیر.
- حسامی، کریم (2023). اندر خاطراتم. هولیر: هاوار.
- حسن­زاده، عبدالله (1374). نیم‌قرن کوشش و تلاش. ترجمه حامد رشیدی ضرار، بی‌جا.
- حسینی، مجید (2021). شهری کوچک و مبارزاتی بزرگ. بی­جا: بی­نا.
- خسروی، جمال و کچویان، حسین (1391). اسلام‌گرایی در کردستان و چالش­های ناسیونالیسم کردی و واگرایی؛ علل و زمینه‌ها (نمونه موردی: تطورات گفتمان مکتب قرآن). راهبرد اجتماعی و فرهنگی، 1 (3)، 39-74.
http://noo.rs/3iFU7
- خضری، محمد (2003). برگه­ای از تلاش و مقاومت، حرکت انقلابی سال­های 47-42(1968-1963) حزب دموکرات کردستان. سوئد.
- خوشحالی، بهزاد (بی‌تا). اخبار کردستان: عبدالرحمن قاسملو و کردستان، بی‌جا، بی‌نا.
- روزنامه کیهان (7/12/1357/ ۲۸ ربیع‌الاول 1399). مصاحبه با احمد مفتی زاده. شماره ۱۰۶۴۷.
- عبدالله، سروت (2023). رهبری کاریزما و مکتبی عمل­گرا. سلیمانی: نشر سیما.
- قاضی، قادر (2025). تاریخ عمومی حزب دموکرات کردستان ایران (دوره طلایی ملی­گرایی). سوئد: مرکز چاپ 49 کتاب.
- قریشی، سعدی (بی‌تا). فایل تصویری: بحثی در باب کوردایتی.
- کوچرا، کریس (1377). جنبش ملی کرد. ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: نگاه.
-گادانی، جلیل (2008). پنجاه سال مبارزه. دهوک: موکریانی.
- مجله آینده (1304). زبان فارسی و وحدت ملی.
- مصطفی سلطانی، ملکه (2024). سیبه­ری قه­له به­رد (خاطرات ملکه مصطفی سلطانی). سوئد: 49 کتاب.
- مفتی زاده، احمد (الف1357). بازگشت به اسلام واقعی (آزادی).کردی/فارسی، مسجد جامع سنندج.
- مفتی زاده، احمد (ب1357). مصاحبه دانشجویان تهرانی: تحلیل حکومت اسلامی و ارکان آن: چگونگی روابط سیاسی.
- مفتی زاده، احمد (ج1357). بیگانگی با قرآن، فارسی، حسینیه سنندج.
- مفتی زاده، احمد (د1357). معرفی حکومت اسلامی، نحوه­ اداره استان­ها، مطالبات اهل سنت، کردی، مسجد جامع امین.
- مفتی زاده، احمد (ه1357). خطبه جمعه: برخورد رژیم با مردم، ستم ملی نسبت به مردم ایران، احیای فرهنگ کردی. سنندج: مسجد امین سنندج.
- مفتی زاده، احمد (و1357). درباره ایمان و شرک، کردی، بوکان.
-مفتی زاده، احمد (ز1357). انقلاب فرهنگی. فارسی، سنندج.
- مفتی زاده، احمد (ح1357). تصفیه فرهنگی. کردی، مسجد جامع امین.
مفتی زاده، احمد (1359). دین و انسان. کردی/فارسی، کرمانشاه.
- مفتی زاده، احمد (بی‌تا). جهاد وظیفه مسلمانان، بی­جا، فارسی.
- مفتی زاده، احمد (الف 1358). جزوه وحدت اسلامی، تدوین شورای مکتب و مدیریت قرآن.
- مفتی زاده، احمد (ب 1358). حکومت اسلامی. کردی، بی­جا، تراک 3.
- مفتی زاده، احمد (1385). درباره کردستان. نشر نور.
- مک داول، دیوید (1383). تاریخ معاصر کرد. ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: پانیذ.
- منظمی، علی (1392). اندیشه‌های قاسملو برای ایران کثیرالمله. اربیل: اتحادیه دانشجویان دموکرات کردستان ایران.
 
-Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2002). Dialectic of enlightenment: Philosophical fragments (E. Jephcott, Trans.). Stanford University Press. (Original work published 1944).
-Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. Verso.
-Beiner, R. (Ed.). (1999). Theorizing nationalism (SUNY Series in Political Theory: Contemporary Issues). State University of New York Press.
-Ezzatyar, A. (2016). The last mufti of Iranian Kurdistan: Ethnic and religious implications in the Greater Middle East. Palgrave Macmillan.
-Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.
-Gellner, E. (1983). Nations and nationalism. Cornell University Press.
-Grosby, S. (2005). Nationalism: A very short introduction. Oxford University Press.
-Hobsbawm, E. (1990). Nations and nationalism since 1780: Programme, myth, reality. Cambridge University Press.
-Hobsbawm, E., & Ranger, T. (Eds.). (1983). The invention of tradition. Cambridge University Press.
-Smith, A. D. (2008). The cultural foundations of nations: Hierarchy, covenant, and republic. Blackwell Publishing.
 -Smith, A. D. (2001). Nationalism: Theory, ideology, history. Polity Press.
-Smith, A.D. (1971) Theories of Nationalism. London: Duckworth.
Smith, A. D. (1976). Nationalist Movements. Publisher St. Martin's Press.
-Smith, A. D. (1998). Nationalism and modernism: A critical survey of recent theories of nations and nationalism. Routledge.
-Vali, A. (2011). Kurds and the state in Iran: The making of Kurdish identity. I.B. Tauris.
تاریخ نامه انقلاب
دوره 8، شماره 2
مهر 1405
صفحه 161-185