تاریخ نامه انقلاب

تاریخ نامه انقلاب

تحلیل کنش­های ­گفتاری امام خمینی در سخنرانی 13 خرداد 1342

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
چکیده
چکیده: یکی از مهم‌ترین سخنرانی­های امام خمینی در طول حوادث منتهی به انقلاب اسلامی، سخنرانی تاریخی ایشان در 13 خرداد 1342 است. سؤال اصلی پژوهش این است که بر مبنای الگوی کنش گفتار جان سرل، امام در سخنرانی 13 خرداد 1342 از چه نوع کنش‌های گفتاری استفاده کردند؟ و از تحلیل فراوانی این کنش‌ها چه نتایجی حاصل می‌شود؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش ترکیبی (کمّی-کیفی) انجام شده است. داده­ها به دو روش کتابخانه­ای و اسنادی گرداوری شده­اند. بیشترین کنش گفتاری، مربوط به کنش اظهاری (11/61 درصد) بود و هیچ کنش اعلانی در متن شناسایی نشد. کنش­های کلامی امام خمینی در بعد ترغیبی (37/20 درصد) بیشتر از نوع کنش گفتاری مستقیم و جملات امری مثبت و منفی بود که طیفی از شدید تا ملایم را شامل می‌گردید. کنش­های اظهاری و عاطفی (66/16 درصد) برای تأثیرگذاری بیشتر با صنایع ادبی و بلاغی مختلف ازجمله تکرار، ایجاز، استفاده از ضمیر سوم شخص و...توأم گردیده بودند. نتایج پژوهش بیانگر این است که با توجه به فراوانی کنش اظهاری در بین کنش‌های گفتاری امام خمینی ایشان درصدد بودند تا با توجه به حوادث مهم پیش‌آمده از سال 1340 به بعد و به‌طور خاص برگزاری رفراندوم انقلاب سفید در 6 بهمن 1341، اولاً به تبیین شرایط کشور و دلایل پنهان تصمیم شاه بپردازند؛ ثانیاً ارتباط شاه با اسرائیل و آمریکا را تشریح سازند و ثالثاً ضمن دعوت مردم به هوشیاری و ضرورت اعتراض، هشدارهای لازم را به شاه در خصوص عواقب تصمیماتش بدهند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of Ayatollah Khomeini's Speech Acts in His 3 June 1963 Speech

نویسنده English

Ali Bagheri Dolatabadi
Professor in International Relations, Department of Political Sciences, Faculty of Humanities, Yasouj University, Yasuj, Iran. abagheri@yu.ac.ir
چکیده English

Abstract: One of the most significant speeches delivered by Imam Khomeini during the events leading up to the Islamic Revolution is his historic address on 3 June 1963. The central question of this study is: based on John Searle’s speech act theory, what types of speech acts did Imam Khomeini employ in his 3 June 1963 speech, and what conclusions can be drawn from analyzing their frequency? This research was conducted using a descriptive‑analytical approach and a mixed (quantitative–qualitative) method. The data were collected through library and documentary research. The highest frequency belonged to assertive acts (61.11%), while no declarative acts were identified in the text. Imam Khomeini’s directive speech acts (20.37%) were predominantly direct speech acts expressed through positive and negative imperative sentences, ranging from strong to mild forms. The assertive and expressive acts (16.66%) were accompanied by various rhetorical and literary devices—such as repetition, brevity, and the use of third‑person pronouns—to enhance their persuasive impact. The findings indicate that, given the predominance of assertive acts in Imam Khomeini’s speech, he sought, first, to explain the country’s situation and the hidden motives behind the Shah’s decisions in light of major events since 1961, particularly the White Revolution referendum of 26 January 1963; second, to clarify the Shah’s relations with Israel and the United States; and third, while calling on the people to remain vigilant and to protest, to warn the Shah about the consequences of his decisions.

کلیدواژه‌ها English

Imam Khomeini
15 Khordad Uprising
Speech Acts
John Searle
3 June 1963 Speech
منابع
- امام خمینی، سید روح‌الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- باقری دولت­آبادی، علی (1404). تحلیل کنش­های گفتاری آیت­الله خامنه­ای پس از عملیات طوفان الاقصی بر اساس نظریه جان سرل. رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 17(3)، 65-94.
- پورسعید، فرزاد (1389). مرجع امنیت در کنش گفتاری امام خمینی. مطالعات راهبردی، 13(49)، 29-54. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350727.1389.13.49.2.3
- توبه­یانی، ابراهیم، طباطبایی لطفی، سید عبدالمجید و رضایی، روح‌الله (1398). تحلیل کنش­های کلامی وصیت­نامه امام خمینی بر اساس مدل سرل و آستین. علوم سیاسی، 22 (86)، 52-78.
- خلجی، عباس (1381). جریان شناسی سیاسی قیام 15 خرداد. کتاب نقد، 22(1)،89-108.
- دست­آموز، سعیده و محمدی، محمدرضا (1395). بررسی تأثیر کنش‌های گفتاری غیرمستقیم با ساختار پرسشی بر روند گفتگو از منظر زبان روسی. جستارهای زبانی، 7(1)، 39-57.
- زرقانی، سید مهدی و اخلاقی، الهام (1391). تحلیل ژانر سطح بر اساس نظریه کنش گفتار. ادبیات عرفانی، 4(6)، 61-80. https://doi.org/10.22051/jml.2013.86
- سرل، جان راجرز (1385). افعال گفتاری. ترجمه محمدعلی عبداللهی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
- صانعی پور، محمدحسن (1390). مبانی تحلیل کارگفتی در قرآن کریم. تهران: دانشگاه امام صادق.
- صفوی، کورش (1387). درآمدی بر معناشناسی. تهران: پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
- عابدینی، جواد (1399). سرل و علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- عاقلی، باقر (1370). روزشمار تاریخ ایران: از مشروطه تا انقلاب اسلامی. تهران: گفتار.
- عبداللهی، محمد (1384). نظریه افعال گفتاری. پژوهش­های فلسفی-کلامی، 6(4)، 91-119.
- کجوری گشنیانی، یونس، باقری دولت­آبادی، علی، فتاحی زاده، ابوذر و نیکفر، جاسب (1402). روحانیت و کنشگری آن در مبارزات انقلاب اسلامی: تحلیل محتوای مکاتبات امام خمینی (1340-1350). راهبرد سیاسی، 7(1)، 7-34. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25884565.1402.7.1.1.0
- لاکلائو ارنستو و دیگران (1395). تحلیل گفتمان سیاسی (امر سیاسی به‌مثابه یک برساخت گفتمانی). ترجمه امیررضایی پناه و سمیه شوکتی مقرب، تهران: تیسا.
- مجاهد­زاده، محمد، شریعتی، مجتبی، باقری­دولت­آبادی، علی و رضایی، رضا (1402). کنش‌های گفتاری امام خمینی در خصوص مسئله فلسطین. جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 11 (23)، 1-17.
- محمدی، رضا و غفرانی، علی (1401). تحلیل کنش­های گفتاری استنادات قرآنی امام خمینی بر اساس نظریه جان سرل با تأکید بر بیانات سال‌های 1342 تا 1357. سیاست متعالیه، 10 (38)، 151-170.
- محمدی، رضا و غفرانی، علی (1402). تحلیل کنش‌های گفتاری در استنادات قرآنی مقام معظم رهبری (با تأکید بر آیات جنگ و جهاد). تاریخ‌نامه انقلاب، 7 (2)، 113-138. 10.22034/te.2024.189772    https://doi.org/
 
- Holdcroft, D. (1978). Words and Deeds: Problems in the Theory of Speech Acts. Oxford: Clarendon Press.
- Lepore, E. and van Gulick, R. (1991). John Searle and his Critics. Oxford: Blackwell.
- Searle, J. R. (1979). Expresstion and Meaning: Studies in the Theory of Speech Acts. Cambridge: Cambridge University press.
- Verschueren, J. (2003). Understanding Pragmatics. Arnold: London.
- Yule, G. (1996). Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.