تاریخ نامه انقلاب

تاریخ نامه انقلاب

مسئله پیشرفت در دوره پهلوی دوم به روایت کارگزاران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
توسعه و نوسازی در دوره پهلوی دوم از مهم‌ترین موضوعات تاریخ‌نگاری معاصر ایران است و درباره ابعاد، دستاوردها و کاستی‌های آن پژوهش‌های متعددی انجام شده است؛ بااین‌حال، روایت‌های تاریخ شفاهی کارگزاران حکومت کمتر به‌عنوان منبعی برای تحلیل این مسئله مورد توجه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ارزیابی کارگزاران حکومت از روند پیشرفت ایران در دوره پهلوی دوم، روایت‌های آنان را در قالب تاریخ شفاهی بررسی می‌کند. پرسش اصلی پژوهش این است که کارگزاران حکومت چه ایرادهایی را بر روند پیشرفت ایران در این دوره وارد دانسته‌اند؟ این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون، مصاحبه‌های تاریخ شفاهی ۲۶ نفر از کارگزاران حکومت را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه این روایت‌ها تصویری از دستاوردهای توسعه در دوره پهلوی دوم ارائه می‌کنند، اما درعین‌حال هفت ایراد و کاستی اساسی را نیز در روند پیشرفت کشور برجسته می‌سازند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که روایت‌های تاریخ شفاهی، افزون بر تکمیل تصویر موجود از تجربه توسعه در دوره پهلوی دوم، ظرفیت قابل‌توجهی برای بازخوانی انتقادی این دوره تاریخی دارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Question of Development in the Pahlavi II Era: A Perspective from Government Officials

نویسنده English

mehdi GHANAVATI
PhD (History of Islamic Revolution), Research Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution, Thran, Iran
چکیده English

Development and modernization during the Pahlavi II era have been among the most significant subjects in contemporary Iranian historiography, and numerous studies have examined their dimensions, achievements, and shortcomings. Nevertheless, the oral history accounts of government officials have received comparatively little attention as a source for analyzing this issue. This study aims to examine government officials' assessments of Iran's development process during the Pahlavi II era through an analysis of their oral history narratives. The central research question is: What shortcomings did government officials identify in Iran's development process during this period? Adopting a qualitative approach, the study employs thematic analysis to examine the oral history interviews of 26 former government officials. The findings reveal that, while these narratives portray the developmental achievements of the Pahlavi II era, they also highlight seven major deficiencies and structural shortcomings in the country's development process. These findings demonstrate that oral history narratives not only enrich the existing understanding of Iran's developmental experience during the Pahlavi II era but also provide significant potential for a critical reassessment of this historical period.

کلیدواژه‌ها English

Pahlavi II
Development
Modernization
Government Officials
Oral History
Thematic Analysis
منابع
-آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن. ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
- آوری، پیتر(1390). تاریخ ایران به روایت کمبریج. ترجمه مرتضی ثاقب فر،تهران: جامی.
- ابتهاج، ابوالحسن(1371). خاطرات. تهران: علمی.
- استمپل، جان.دی (1377). درون انقلاب ایران. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
- اعتماد، اکبر (1982). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده فرخ غفاری، پاریس: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- افخمی، غلامرضا (1382).توسعه در ایران. تهران،گام نو.
- باهری، محمد(1982). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده حبیب لاجوردی،کان: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- پهلبد، مهرداد(1984). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده غلامرضا افخمی، لس‌آنجلس: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- پهلوی، محمدرضا (بی‌تا). به‌سوی تمدن بزرگ. مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی با همکاری کتابخانه پهلوی.
- جندقی، مظفر(1985). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده مهناز افخمی، لس‌آنجلس: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- خردجو، ابوالقاسم (1984). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده ضیاء صدقی، مریلند: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- رابینگتن، ارل و واینبرگ، مارتین (1390). رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی. ترجمه رحمت‌الله صدیق سروستانی، تهران: دانشگاه تهران.
- روزنامه آیندگان(29/5/1356)، شماره2901.
- روزنامه پارس (21/2/1357)، شماره4177 .
- زارعی، مجتبی و روحانی، علیرضا (1388).تبارشناسی و بررسی عملکرد سازمان برنامه‌وبودجه بر اساس اسناد نخست‌وزیری.تهران: خانه کتاب.
- زاهدی، محمدجواد (1382). توسعه و نابرابری.تهران: مازیار.
- زیباکلام، صادق (1380). مقدمه‌ای بر انقلاب اسلامی. تهران: روزنه.
- شریعتی، شهروز و فاریابی، عادل (1400). جامعه‌شناسی تاریخی ناکارآمدی طرح‌های توسعه در ایران تحلیل محتوای تاریخ شفاهی هاروارد در تجربه ‌زیسته کارگزاران توسعه ایران (1340ـ1357ش). جامعه‌شناسی تاریخی، 13 (2)، 277-300. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221941.1400.13.2.5.6
- صمیمی، مینو(1391). پشت پرده تخت طاووس. ترجمه حسین ابوترابیان، تهران: اطلاعات.
- عالیخانی، علینقی(1381). خاطرات. تهران: آبی.
- عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، 151-198. https://doi.org/10.30497/smt.2011.163
- علم، اسدالله (1373).گفتگوهای من با شاه. به کوشش عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: طرح نو. 
- علم، اسدالله (1371).گفتگوهای من با شاه. تهران: طرح نو.
- قریب، هرمز (1985). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده حبیب لاجوردی، لوزان: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
-کاتوزیان، محمدعلی(1374). اقتصاد سیاسی ایران.ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: مرکز.
-گراهام، رابرت (1358). ایران؛ سراب قدرت.ترجمه فیروز فیروزنیا،کتاب سحاب.
-گازیورسکی، مارک (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه. ترجمه فریدون فاطمی،تهران: مرکز.
- محوی، ابوالفتح(1985). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده حبیب لاجوردی، ژنو: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- معیدفر، سعید (1394). جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی ایران. تهران: نور علم.
- مقدم، غلامرضا (1983). مصاحبه تاریخ شفاهی. مصاحبه‌کننده حبیب لاجوردی، کالیفرنیا: پروژه تاریخ شفاهی ایران، دانشگاه هاروارد.
- مک لئود، تاس. اچ (1377). برنامه‌ریزی در ایران ( بر اساس تجارب گروه مشاوره دانشگاه هاروارد در ایران در تهیه برنامه سوم). ترجمه علی اعظم محمد بیگی، تهران: نی.
- هالیدی، فرد (1358). ایران؛دیکتاتوری و توسعه.ترجمه علی طلوع و محسن یلفانی، تهران: علم.
- هویدا، فریدون (1370). سقوط شاه.ترجمه ح.ا. مهران، تهران: اطلاعات.