تاریخ نامه انقلاب

تاریخ نامه انقلاب

کتاب و انقلاب ؛ کارکرد کتاب های ممنوعه در انقلاب های فرانسه، روسیه و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مربی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، واحد بین المللی فرشتگان، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران.
چکیده
کتاب رسانه و کالای فرهنگی تأثیرگذاری است که پیشرفت و گستردگی زیادی در عصر جدید یافت و در انقلاب‌های معاصر نیز کارکرد مهمی داشت. کتاب‌های موسوم به «کتاب‌های ممنوعه» به قلم نظریه‌پردازان و ایدئولوگ‌های انقلابی در انقلاب‌های فرانسه و روسیه منجر به آگاهی بخشی و تحریک مبارزان علیه رژیم وقت شد. انقلاب اسلامی ایران نیز شاهد تعداد زیادی کتاب ممنوعه بود که انقلابیون به مطالعه، چاپ و توزیع آن به‌طور زیرزمینی مبادرت ورزیدند و همین آثار، اندیشه سیاسی و شیوه‌های مبارزاتی مخاطبان را تغییر داد. این مقاله بر پایه مطالعه‌ای فرهنگی و تطبیقی بر آن است تا با توجه به مستندات و مدارک موجود به تعیین نقش و جایگاه کتاب در انقلاب‌های فرانسه، روسیه و ایران بپردازد و مشخص نماید انقلابیون چگونه از ابزار کتاب در مسیر انقلاب بهره جستند و چگونه حکومت برای سد کردن راه انقلاب از چاپ، توزیع و خوانش این کتاب‌ها ممانعت به عمل آورد. این فرایند تا ظهور انقلاب تداوم داشت و پیروزی انقلاب موجب انتشار میلیونی این کتاب‌های نهفته شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Book and revolution: Forbidden books role in France, Russia and Iran revolutions

نویسندگان English

kamran arvan 1
mohsen beheshti seresht 2
1 Lecturer of Islamic Azad University, Fereshtegaan International Branch, Tehran, Iran.
2 Associate Professore, Department of History, Imam Khomeini International University, Ghazvin, Iran.
چکیده English

Book is a form of effective media and cultural product that has considerably evolved and spread in the modern age. Furthermore, books have played a notable role in the contemporary revolutions. Over France and Russia’s revolutions, theoretician and ideologues have informed and provoked the regime fighters by writing books categorized as the forbidden books. Iran’s Islamic revolution has also witnessed many forbidden books that had been studied, printed and distributed through an underground system by the revolutionaries. There were these books, which changed and shaped the political view and fighting methods of their readers. Through a cultural and comparative investigation, this paper is set to define the role and position of books in France, Iran and Russia’s revolutions based on the existing documents and evidence. Furthermore, this paper tries to disclose how the revolutionaries used books in favor of the revolution and how governments prevented printing, distribution and studying of these books to make barriers on the course of the revolution success, a process continued to the revolution’s emanation. Clearly ,by the revolution’s success millions of issues of these books were published.

کلیدواژه‌ها English

Forbidden books, White cover books. Iran&‌rsquo
s Islamic revolution. France revolution, Russia&‌rsquo
s revolution, Pahlavi, History of book
منابع
- آذرنگ، عبدالحسین (1375). دوره‌های عادی و بحرانی نشر کتاب (1320-1370). مسجد، 5 (28)، 92-111.
- آذرنگ، عبدالحسین (1381). نشر کتاب در ایران: سیر اجمالی تحول، مانع‌ها و چالش‌ها. نامه فرهنگ، (44)،111-92.
- آذرنگ، عبدالحسین و دهباشی، علی (1393). تاریخ شفاهی نشر ایران. تهران: ققنوس.
- آرون، ریمون (1377). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه باقر پرهام، تهران: علمی و فرهنگی.
- ازغندی، علیرضا (1379). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران: تحولات اجتماعی 1320-1357. تهران: سمت.
- استیچویچ، الکساندر (1373). کتاب در پویه تاریخ. ترجمه حمیدرضا آژیر و حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی.
- امجدی، جلیل (1383). تاریخ شفاهی گروه‌های مبارز هفت‌گانه‌ مسلمان. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- بابروفسکایا، سسیلیا (بی‌تا). بیست سال کار مخفی در روسیه «خاطرات یک کادر بلشویک». بی‌جا: گام.
- بروجردی، مهرزاد (1378). روشنفکران ایرانی و غرب. ترجمه جمشید شیرازی، تهران: فرزان.
- برینتون، کرین (1362). از انقلاب مذهبی کرمول تا انقلاب سرخ لنین. ترجمه محمود عنایت، تهران: هفته.
- چرنیشفسکی، نیکولای گاوریلوویچ (1402). چه باید کرد؟ ترجمه آذر پرتو. تهران: روزآمد.
- حاجبی تبریزی، ویدا (1383). داد بی داد نخستین زندان زنان سیاسی 1357-1350. تهران: بازتاب نگار.
- دفتر ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری (1376). خاطرات جواد منصوری. تهران: سوره.
- دوتوکویل، الکسی (1391). انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: مروارید.
- دیگار، ژان پیر و دیگران (1377). ایران در قرن بیستم بررسی اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در یک‌صد سال اخیر. ترجمه عبدالرضا مهدوی، تهران: البرز.
- ساسان پور، شهرزاد (1386). عبور از سازمان مجید شریف واقفی به روایت اسناد. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- سوبول، آلبر (1359). انقلاب فرانسه (1). ترجمه نصرالله کسراییان، تهران: شباهنگ.
- شاهدی، مظفر (1393). انقلاب اسلامی ایران مبانی نظری و ریشه‌های تاریخی. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
- شوکت، حمید (1391). جنبش دانشجویی کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی (اتحادیه ملی). تهران: نامک.
- صدری، بهنام و اسماعیلی، علیرضا (به کوشش) (1391). اسنادی از سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی در دوره پهلوی دوم صورت‌جلسات «کمیسیون بررسی مسائل روز». تهران: خانه کتاب.
- فردای ایران (الف1360). فهرست اسامی کتب مضره ای که منتشرشده‌اند. سال اول، شماره 5.
- فردای ایران (ب1360). فهرست اسامی کتب مضره ای که منتشرنشده‌اند. سال اول، شماره 6.
- فوران، جان (1388). نظریه‌پردازی انقلاب‌ها. ترجمه فرهنگ ارشاد. تهران: نی.
- عبدی، عباس (1393). جنبش دانشجویی پلی‌تکنیک تهران 1357-1338 (دانشگاه امیرکبیر). تهران: نی.
- علوی، سید محمدصادق (1379). بررسی مشی چریکی در ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- غیاثیان، سید سعید (به کوشش) (1388). خاطرات زندان گزیده‌ای از ناگفته‌های زندانیان سیاسی رژیم پهلوی. تهران: سوره مهر.
- کار، ادوارد هلت (1371). تاریخ روسیه شوروی انقلاب بلشویکی 1923-1917. ترجمه نجف دریابندری، تهران: نشر زنده رود.
- کردی، علی (به کوشش) (1378). شریعتی به روایت اسناد ساواک. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- کلوسمان، اووِه (20/8/1396). استالین؛ آخرین کتابخوان آزاد شوروی. شوروی وارد عصر پاک‌سازی بزرگ می‌شود. ترجمه محمدعلی فیروزآبادی، اشپیگل. http://tarikhirani.ir
- کمری، علی‌رضا (1383). پرونده کتب مضره مذهبی. مطالعات تاریخی. (5)، 117-137.
- گروه آزادی کتاب و اندیشه (1357). قتل‌عام قلم و اندیشه. بی‌جا، بی‌نا.
- گروه مؤلفان (1385). بررسی مسائل اجتماعی ایران. تهران: دانشگاه پیام نور.
- لوکاس، هنری (1372). تاریخ تمدن. ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: کیهان.
- ماله، آلبر و ایزاک، ژول (1364). تاریخ قرن هجدهم، انقلاب کبیر فرانسه و امپراتوری ناپلئون. ترجمه رشید یاسمی، تهران: کتابخانه ابن‌سینا.
- متین، افشین (1378). کنفدراسیون تاریخ جنبش دانشجویان ایرانی در خارج از کشور 57-1332. ترجمه ارسطو آذری، تهران: شیرازه.
- مرادی، فرید (الف1394). تاریخ چاپ و نشر کتاب فارسی از برآمدن تا انقلاب. تهران: خانه کتاب و مرکز کتاب پژوهی ایران.
- مرادی، فرید (ب1394). تاریخ چاپ و نشر کتاب فارسی از برآمدن تا انقلاب. تهران: خانه کتاب و مرکز کتاب پژوهی ایران.
- مرکز اسناد انقلاب اسلامی(1378). شریعتی به روایت اسناد ساواک. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1377). یاران امام به روایت اسناد ساواک کتاب هشتم «سردار سرافراز» شهید حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید علی اندرزگو. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
- مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1379). جلال آل احمد به روایت اسناد ساواک. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
- مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1380). مدرسه فیضیه پایگاه‌های انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
- مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1382). کانون نویسندگان ایران به روایت اسناد ساواک. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
- مؤمنی، باقر (بی‌تا). درد اهل‌قلم. بی‌نا.
- نتس، روبر (1377). نگاهی تاریخی به سانسور. ترجمه فریدون فاطمی، تهران: مرکز.
- نیک‌بخت، رحیم (1381). جنبش دانشجویی تبریز (به روایت اسناد و خاطرات). تهران: سوره مهر.
- هایجس، اورلاندو (1387). تراژدی مردم انقلاب روسیه 924-1891. ترجمه احمد علیقلیان. تهران: نی.
-Darnton, R. (1991). The forbidden books of pre-revolutionary France. In Rewriting the French Revolution (pp. 1–32).
-Green, J. & Karolides, N. J. (2005). Encyclopedia of censorship (New ed). Facts on File.
-Grint, K. (2006). The influence of Rousseau’s The social contract on the French Revolution (Undergraduate dissertation, University of Manchester), pp. 6–38.