تاریخ نامه انقلاب

تاریخ نامه انقلاب

تحلیلی بر مناسبات بیوت آیات خویی و خمینی در نجف(1357-1344ه.ش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مجتبی شهرآبادی
دانشجوی دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، گروه تاریخ، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. تهران. ایران
10.22034/te.2024.208477
چکیده
بیوت مراجع تقلید شیعه نه فقط به معنای دفتر کار و کارگزاران اداری، مالی و علمی مرجع بلکه در معنایی وسیع‌تر به مثابه سیستمی معناپرداز و تصمیم‌ساز که در اطراف و حواشی مرجع تقلید شکل می‌گیرد، از مهم‌ترین مراکز تأثیرگذار بر عملکرد مراجع و مناسبات آنها با یکدیگر بوده‌اند. مناسبات بیوت آیات خویی و خمینی در نجف، از آنجا که اولاً مربوط به دو تن از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مراجع معاصر بوده و ثانیاً از این باب که با نهضت اسلامی و انقلاب ایران گره خورده است، موضوعی قابل‌توجه در مطالعات تاریخ معاصر جلوه می‌کند. مناسباتی که از همکاری و صمیمیت آغاز و در نهایت به اختلافات آشکار و دشمنی‌ رسید.
مقاله حاضر با تکیه بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، با بازخوانی روایات بازمانده از آن برهه، سعی کرده است تا این مناسبات را بر اساس دو شاخصه چارچوب‌های نظری و اولویت‌های عملی طرفین بررسی و تحلیل نماید. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که به سبب تفاوت‌های آشکار طرفین در مبانی نظری و اولویت‌های عملی، وقوع معارضات، امری طبیعی بوده است. اما عدم درک شفاف طرفین از این تفاوت‌های بنیادین یا قائل نشدن مشروعیت و حقانیت- حتی به شکلی حداقلی- برای چارچوب‌ها و اولویت‌های طرف دیگر، کار اختلاف را به دشمنی کشانده و برخی رفتارهای غیراخلاقی طرفین در حق یکدیگر را توجیه نموده است.
کلیدواژه‌ها
آآیت‌الله خویی
آیت‌الله خمینی
مرجعیت
حوزه نجف
بیت

موضوعات

عنوان مقاله English

An analysis of the relationship between Ayat Khoei and Khomeini in Najaf (1344-1357 SH)

نویسنده English

mojtaba shahrabadi
PhD student of Islamic Revolution History, Department of History, Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute. Tehran. Iran
چکیده English

 
The biot of the Shia imitation authority is not only in the sense of the office and the administrative, financial and scientific agents of the reference, but in a broader sense as a meaning-making and decision-making system that is formed around and on the margins of the imitation reference, one of the most important centers influencing the performance of references and their relationships with each other. have been The relationship between the lives of Ayat Khoei and Khomeini in Najaf, since it is related to two of the most important and influential contemporary authorities, and secondly, because it is tied to the Islamic movement and the Iranian revolution, is a significant topic in contemporary history studies. Relationships that started with cooperation and intimacy and ended up with open differences and enmity.
The current article, relying on documentary and library studies, by rereading the surviving narratives of that period, has tried to examine and analyze these relationships based on the two indicators of theoretical frameworks and practical priorities of the parties. The results of this research show that due to the obvious differences of the parties in theoretical foundations and practical priorities, the occurrence of conflicts was a natural thing. However, the parties' lack of clear understanding of these fundamental differences, or their lack of legitimacy and fairness - even in a minimal way - for the frameworks and priorities of the other party, has led the dispute to enmity and has justified some unethical behavior of the parties towards each other.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khoei
Ayatollah Khomeini
authority
Najaf district
house

  • منابع      

    • احمدی، سیدعباس، و جاسم‌نژاد، مسعود(1394). از نجف تا قم: ژئوپلتیک اندیشه سیاسی شیعه. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • احمدی، محمدرضا(1384). خاطرات آیت‌الله طاهری خرم‌آبادی. 2 جلد. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • اسناد انقلاب اسلامی(1374). تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • اکبری، مرتضی(1399). تاریخ سیاسی عراق از 1920 تا 2003 میلادی؛ با تکیه بر عصر صدام حسین و حزب بعث. تهران: انتشارات هاوار.
    • انصاری قمی، ناصرالدین(1371). نجوم امت: حضرت آیت‌الله سیدابوالقاسم خوئی. فصلنامه نور علم. (47)،100-52.

    https://jameehmodarresin.org/wp-content/uploads/2024/10/NOOREELM47.pdf

    • انصاری، حمید(1392). حدیث بیداری؛ زندگینامه امام خمینی از تولد تا رحلت. چ44. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • انصاری،حمید، بصیرت‌منش، حمید، و شهرآبادی، مجتبی(1402). "نقش بیوت در عملکرد مراجع تقلید شیعه (نمونه‌ها: آیات حائری یزدی، بروجردی و حکیم)". فصلنامه تاریخ و تمدن اسلامی. (19) 44، 124-91.

    DOI: 10.30495/jhcin.2023.23238

    • انصاریان خوانساری، محمدتقی(1396). شمع همیشه فروزان؛خاطرات و اسنادی منتشر نشده درباره آیت‌الله‌العظمی خویی. قم: انتشارات انصاریان.
    • انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک(1384). جلد 17. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
    • بشارت، مهدی(1391). اصول و مبانی مکتب سیاسی نجف. با مقدمه: جلال درخشه. تهران: دانشگاه امام صادق.
    • بصیرت‌منش، حمید(1392). علما و رژیم رضا شاه؛ نظری بر عملکرد سیاسی و فرهنگی روحانیون در سال‌های 1305 تا 1320. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • بصیرت‌منش، حمید(1397). حوزه نجف و تحولات سیاسی ایران(از جنبش مشروطه تا انقلاب اسلامی). تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
    • بهبودی، هدایت‌الله(1396). الف لام خمینی؛ زندگی‌نامه امام روح‌الله موسوی خمینی. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
    • تاریخی قیام 15 خرداد به روایت اسناد(1378). 3جلد. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
    • تبرائیان، صفاءالدین(1387). احیاگر حوزه نجف؛ زندگی و زمانه آیت‌الله‌العظمی سیدمحسن حکیم. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • جعفریان، رسول و بصیرت‌منش، حمید(1390). حوزه نجف و نهضت روحانیون ایران در نیمه دوم سال 1341. پژوهشنامه متین. 13(50)، 35-54.

    DOR: 20.1001.1.24236462.1390.13.50.3.5

    • جعفریان، رسول(1386). تشیع در عراق، مرجعیت و ایران. تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
    • خاطرات آیت‌الله سیدعباس خاتم یزدی(1381). تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • خاطرات سال‌های نجف(1392). 2جلد. چ2. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی(1376). تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • خمینی، (امام) روح‌الله (1389). صحیفه امام. 22 جلد. چ5. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • خویی، سیدابوالقاسم(1383ق). تصریحات خطیره للامام الخویی حول التغلغل الیهودی فی ایران. الهیئه العلمیه فی النجف الاشرف. نجف: مطعبه الآداب.
    • دوانی، علی(1377). نهضت روحانیون ایران. 10جلد. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • دوانی؛ علی(1341). نهضت دو ماهه روحانیون ایران. قم: حکمت.
    • راعی گلوجه، سجاد(1389). زندگینامه و مبارزات آیت‌الله سیدمصطفی خمینی. چ2. تهران: موسسه چاپ ونشر عروج.
    • رجبی، محمدحسن(1378). زندگینامه سیاسی امام خمینی. 2جلد. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • رحمانی، محمدعلی(1397). امام بدون تحریف. مصاحبه حجت‌الاسلام محمدعلی رحمانی با خبرگزاری تسنیم. 12 خرداد 1397.

    https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/03/12/1733920/

    • رشیدی، احمد(1383). خاطرات آیت‌الله سیدهاشم رسولی محلاتی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • رنجبرکرمانی، علی‌اکبر(1389). روزشمار زندگی امام خمینی. چ3. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • روحانی، حسن(1378). خاطرات حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • روحانی، سیدحمید(1381). نهضت امام خمینی. 3جلد. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • روزنامه اطلاعات، شماره. 11109، 18 خرداد1342.
    • روزنامه کیهان، شماره5320، 12 فروردین1340.
    • سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد(به روایت اسناد ساواک)(1386). 22جلد. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • شبیری زنجانی، سیدموسی(1389). "آیت‌الله صدر و دغدغه مدیریت حوزه؛ گفتاری منتشر نشده از آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی درباره آیت‌الله‌العظمی سیدصدرالدین صدر". فصلنامه یادآور. (6و7و8)، 343-344.

    https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/43925

    • شریف رازی، محمد(1332). آثار الحجه. قم: کتابفروشی برقعی.
    • شریف رازی، محمد(1352). گنجینه دانشمندان. 9جلد. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    • صبوریان، محسن(1398). تکوین نهاد مرجعیت تقلید شیعه. چ2. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
    • طباطبایی، سیدصادق(1387). خاطرات سیاسی اجتماعی دکتر صادق طباطبائی. 3جلد. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • طباطبایی‌فر، سیدمحسن(1402). سایه روشن حیات سیاسی آیت‌الله خویی. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
    • عباسی، محمدحسن و نخبه، علیرضا(1396). همراه دوران غربت؛ خاطرات حجت‌الاسلام و المسلمین سیدرضا برقعی. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج.
    • فراتی، عبدالوهاب(1379). تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی. 2 جلد. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • فراتی، عبدالوهاب(1400). مدارس فکری حوزه نجف و نسبت آنها با اندیشه انقلاب اسلامی. قم: مکث اندیشه.
    • فراتی، عبدالوهاب(1402). تحلیلی بر مدرسه فکری سیاسی آیت‌الله خویی. فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام. 10(35)، 63-90.

    https://andishehsiyasi.ri-khomeini.ac.ir/article_178038_01521179e36625205413f3895518c22d.pdf

    • فلاحی، اکبر(1390). تاریخ شفاهی زندگی و مبارزات امام خمینی در نجف. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • کاظم، عباس(2018). الحوزه تحت الحصار؛ دراسه فی ارشیف حزب البعث العراقی. بیروت: جامعه الکوفه.
    • محتشمی‌پور، سیدعلی‌اکبر(1376). خاطرات سیدعلی‌اکبر محتشمی‌پور. تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
    • منتظری، حسینعلی(1379). خاطرات آیت‌الله‌العظمی منتظری. بی‌جا: بی‌نا.
    • موسوی تبریزی، سیدحسین(1401). خاطرات آیت‌الله سیدحسین موسوی تبریزی.2 جلد. چ3. تهران: موسسه چاپ و نشر عروج .
    • موسوی تبریزی، سیدحسین(1402). "نامه دوازده امضایی؛ تاثیر اساتید برجسته حوزه علمیه بر فراگیر شدن مرجعیت امام خمینی". هفته‌نامه حریم امام. 12(557-556)،10-15. http://www.imam-khomeini.ir/fa/c202_162427/