تکثرگرایی و سیاستورزی حزبی در آراء و عمل سیاسی حزب تودة ایران: از تأسیس نظام جمهوری اسلامی تا برگزاری رفراندوم قانون اساسی (12 فروردین - 12 آذر 1358)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدة امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. (نویسندة مسئول)

2 دانشیار تاریخ دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران

چکیده

چکیده:اگرچه جریان اسلامگرای سراسرگسترش‌یابنده تحت رهبری امام خمینی در شکل‌گیری و پیروزی نهایی انقلاب ایران، در سال‌های 1356-1357، نقش تعیین‌کننده و درجه‌ اولی ایفا کرد؛ اما انقلاب ایران، از حضور و مشارکت، هرچند کمتر محسوس، سه جریان موسوم به ‌ملی‌گرای لیبرال، چپ و التقاطی نیز متأثر بود. حزب تودة ایران، مهم‌ترین تشکل سیاسی جریان چپ،‌ به‌رغم حضور کم‌رنگ در تحولات دورة انقلاب، پس از پیروزی انقلاب، کوشید، در عرصة سیاسی و اجتماعی کشور، موقعیت خود را تقویت و تحکیم بخشد. هدف این مقاله مطالعة سیاست‌ها و شیوه‌های مواجهه حزب تودة ایران (در فاصلة همه‌پرسی تعیین نوع نظام تا رفراندوم قانون اساسی)، با نظام نوپای جمهوری اسلامی و جریان‌های سیاسی رقیب،‌ برای تقویت و تحکیم موقعیت خود در عرصة سیاسی و اجتماعی است.
روش تحقیق مقاله بررسی تاریخی موضوع مورد مطالعه با بهره‌گیری از الگو یا تکنیک ردیابی فرآیند است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، حزب تودة ایران، در راستای نیل به ‌اهداف سیاسی خود، مصلحت‌اندیشانه، تلاش می‌کرد، با برجسته‌سازی وکانونی نمودن رویکرد ضدامپریالیستی و آمریکاستیزانه انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، تلقی کمابیش همسانی از اهداف انقلابی خود با ‌جریان اسلامگرای تحت رهبری امام به ‌نمایش بگذارد؛‌ و در همان حال، نسبت به‌جریان ملی‌گرای لیبرال و دیگر احزاب و گروه‌های سیاسی چپ رقیب،‌ که برخلاف آن حزب، عموماً گرایشات ضدشوروی داشتند (به‌مثابه جریان‌های ناهمسازگرا با اهداف انقلاب ایران)، موضعی مخالف و بلکه خصمانه اتخاذ کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pluralism and Party Politics in Tudeh Party’s Political Thought and Action: From Establishment of Islamic Revolution to Constitutional Referendum (April 1 – Dec. 3, 1979)

نویسندگان [English]

  • Mozaffar Shahedi 1
  • Mohsen Beheshti seresht 2
1 . PhD of History of Islamic Revolution Department of History of Islamic Revolution, Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution, Tehran, Iran, (Corresponding Author),
2 Associate Professor, Department of History Imam Khomeini Intentional University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

Although the ever-growing Islamist movement under Imam Khomeini played a key role in the formation and final victory of the Islamic Revolution during 1978-1979, the Islamic Revolution was also assisted – however less sensible - by the influence and participation of three political currents known as the National Liberal spectrum, the Leftwing or Leftists and Eclectic ideology. After the Revolution, Tudeh Party of Iran, as the most influential Leftist political organization, tried to gain political power and social prestige although its role in the revolutionary developments was not outstanding. This paper intends to study the policies and approaches of Tudeh Party of Iran from the establishment of the Islamic Revolution to the constitutional referendum (April 1, 1979 through Dec. 3, 1979) toward the newly established Islamic Republic and the rival political currents for promoting and consolidation of its position in political and social arena of the country.
The research method called for historical review of the subject under study through process tracing. Findings of the research work indicate that Tudeh Party of Iran had opportunistically tried to display an approach toward revolutionary causes and goals, relatively similar to the Islamist current under Imam Khomeini, through highlighting and accentuating Islamic Revolution and Islamic Republic’s anti-imperialistic doctrine. At the same time, the party maintained an opposing and even hostile position against the National Liberal current and other Leftist parties and political groups who favored – unlike Tudeh Party – an anti-Soviet Union tendency claiming their ideology was incompatible with that of the Islamic Revolution.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tudeh Party of Iran
  • Islamic Republic of Iran
  • Islamic movement
  • party politics
  • National Liberal spectrum