پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی تاریخ نامه انقلاب 2588-3496 مقالات آماده انتشار 2024 07 17 The role of environmental policies of the Pahlavi government in the alienation of the society from the environment نقش سیاست‌های محیط زیستی دولت پهلوی در بیگانگی جامعه از محیط زیست 200505 10.22034/te.2024.200505 FA مهدی رفعتی پناه مهرآبادی استادیار گروه مطالعات تاریخی و محیطی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی، سازمان سمت 0000-0003-1721-5991 Journal Article 2024 04 23 Considering the importance of public participation and the active presence of people in the success of measures related to environmental protection, this article, using the historical research method, tries to analyze the environmental policies of the Iranian government, especially in connection with authoritarian modernization, institutional model of policy-making and a punitive approach in environmental laws will address the contribution of the Pahlavi government and the impact of its policies on the reduction of public participation in environmental protection and, in a sense, the alienation of people from the environment. The findings of the research show that in Iran, due to the dominance of the authoritarian government, the dominance of the institutional model of policy-making and the imperative approach of development planning and because of using legislations relying on Punitive solutions, the arena for people's active participation in environmental protection was shrinking. these factors prevented environmental issues from becoming social issues. با توجه به اهمیت مشارکت عمومی و حضور فعال مردم در موفقیت اقدامات مرتبط با حفاظت محیط زیست، این مقاله با استفاده از روش تحقیق تاریخی در تلاش است تا ضمن تحلیل سیاست‌های محیط‌زیستی دولت ایران به ویژه در پیوند با تجددسازی آمرانه، الگوی نهادی سیاستگذاری و رویکردی تنبیهی در قوانین محیط زیستی، به سهم دولت پهلوی و تأثیر سیاست‌هایش بر کاهش مشارکت عمومی در امر حفاظت محیط‌زیست و به یک معنا بیگانگی مردم از محیط زیست بپردازد و به این پرسش که دولت پهلوی چه نقشی در عدم مشارکت عمومی فعال در حفاظت محیط‌زیست داشته است؟ پاسخ دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در ایران به دلیل سیطره دولت اقتدارگرا، غلبه مدل نهادی سیاستگذاری و رویکرد دستوری برنامه‌ریزی توسعه با استفاده از قانونگذاری‌های متکی بر راهکارهای انتظامی-انضباطی، عرصه برای حضور فعال مردم در حفاظت از محیط زیست، هر روز تنگتر می‌شد و همین عوامل از تبدیل مسائل محیط‌زیستی به مسأله-ای اجتماعی جلوگیری کردند. دولت پهلوی به دلیل تلاش جهت استفاده از توان قضایی، تقنینی و نظام اداری در حال گسترش خود درصدد انجام تمام امور مربوط به حفاظت محیط‌زیست بود و همین امر مانع از حضور مردم در حفاظت محیط‌زیست می‌شد.