آسیب شناسی روش های تجزیه و تحلیل در تاریخ نگاری انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار علوم سیاسی دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، تهران، ایران

چکیده

روش های تجزیه و تحلیل تاریخ انقلاب اسلامی به ویژه از سوی نویسندگان غربی، عرب، ضد انقلاب و دگر انیش متاثر از ذهنیتها و شیوه درک خاص آنان از پدیده انقلاب اسلامی و تحولات و ادوار ان بوده است. تکیهآنان به ضمیر و هندسه ذهنی یا برداشت ادراکی و دانسته های گذشته خود از اتفاقات و حوادث پیشین برای تاریخ نگاری انقلاب اسلامی بیانگر آن است که کلیشه ها وچارچوب های ذهنی یا طرحواره ها و الگوهای ذهنی انان موجب معنادهی تحلیل گران مزبور به داده ها و بالمآل اختلال در درک واقعیات و تحولات عینی جامعه و حاکمیت ایران پس از انقلاب اسلامی شده است.
بررسی آسیب شناسانه اثار تحلیلی تاریخ نگاران غیر معتقد به انقلاب اسلامی از زاویه معرفتی و روشی بیانگر کاستی هایی از قبیل:تقلیل گرایی ( به معنای رویکرد دوگانه و مطلق اندیشانه مبتنی بر سیاه و سفید دیدن پدیده های سیاسی)، خطای تایید خود (به معنایبلوکه کردن اطلاعات ناسازگار با مفروضات ذهنی خود به جای جستجو و درک واقعیت های تاریخی)، زمان پریشی (به معنای منطبقکردن انگاره های جدید تحلیلی بر تاریخ نگاری انقلاب اسلامی خارج از ظرف واقعی زمانی ان)، مکان پریشی (به معنای تحلیلانقلاب اسلامی خارج از ظرف مکانی و مختصات تاریخی و فرهنگی ان)، متن پریشی (به معنای تحلیل خارج از سیاق متن با برداشتگزینشی و یا تحلیل عبارات منقطع با اهداف خاص انتقادی)و اکنون انگاری (به معنای تاریخ نگاری و ارزیابی برخی مقاطع انقلاباسلامی بر اساس ملاکها و معیارها و ارزش های امروزین جامعه داخلی و جهانی) است.مقاله در پایان رویکرد تحلیلی-ترکیبی واقع بینانه را برای تاریخ نگاری انقلاب اسلامی بر اساس تعامل بافتار، ساختار، فرایند وکارگزار و سنتز افقی-عمودی تبیین و پیشنهاد می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pathology of Analysis Methods in the Historiography of the Islamic Revolution

نویسنده [English]

  • mohammadreza dehshiri
Associate professor of political Science, School of International Relations of the Ministry of Foreign Affairs (SIR), Tehran, Iran
چکیده [English]

The methods of analyzing the history of the Islamic Revolution, especially by Western, Arab, counter-revolutionary and dissident writers, have been influenced by their mentality and their perception of the phenomenon of the Islamic Revolution as well as its developments and periods. Their reliance on their own subjective and perceptual understanding of the events for the historiography of the Islamic Revolution suggests that their stereotypes and mental frameworks, or their stigmas and their mental patterns, have undermined the data analysis and consequently disturbed their understanding of the realities and of objective changes of Iranian society and government after the Islamic Revolution. The pathological study of the analytical work of pessimist historians towards Islamic Revolution from epistemological and methodological angle reveals some deficiencies as follows: reductionism ( providing explanation to the reality in terms of smaller entities and through absolutist and dualistic “black and white” approach to political phenomena), the self-confirmation bias ( also called confirmatory bias or myside bias, in the sense of tendency to search for information in a way that confirms their own preexisting beliefs or mental assumptions rather than searching for historical realities), anachronism (in the sense of attributing the new analytical ideas to the historiography of the Islamic revolution beyond the actual time of the revolution), anatopism (in the sense of analyzing the Islamic Revolution out of its proper place, neglecting the historical and cultural particularities of Iranian society), contex to my (in the sense of quoting Islamic Revolution leaders out of context  in order to depict false attribution through selective analysis of the text or of cut-off phrases by removing a passage from its surrounding phrases, in order to distort its intended meaning for critical specific purposes) and presentism (in the sense of historiography and interpretation of Islamic Revolution events in terms of modern values and concepts as well as evaluation of some periods of the Islamic revolution by critical adherence to present-day attitudes and today’s criteria of domestic and international society ). At the end of the article, the author  explains and proposes a realistic analytical-synthetic approach for the historiography of the Islamic Revolution based on the interaction of the context, structure, process and agent and the horizontal-vertical synthesis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pathology
  • Methods of Analysis
  • Historiography
  • Islamic Revolution
  • reductionism

منابع

الف) منابع فارسی

1-   کتاب

اسپریگنز، توماس. (1397). فهم نظریه‌های سیاسی. (فرهنگ رجایی، مترجم). تهران: موسسۀ نشر آگه.

اسکاچپول، تدا. (1376). دولت‌ها و انقلاب‌های اجتماعی. (سیدمجید روئین‌تن، مترجم). تهران: نشر سروش.

الگار، حامد. (1360). انقلاب اسلامی در ایران: چهار سخنرانی از پروفوسور حامد الگار. (مرتضی اسعدی و حسن چیذری، مترجمان؛ کلیم صدیقی، ویراستار). تهران: نشر قلم.

اشتاین‌بک، جان ارنست. (1344). اتوبوس سرگردان. (سعید ایمانی، مترجم). تهران: [بی‌نا].

بلک، آنتونی. (1385). تاریخ اندیشۀ سیاسی اسلام: از عصر پیامبر تا امروز. (محمدحسین وقار، مترجم). تهران: اطلاعات.

تافلر، آلوین. (1395). جابجایی در قدرت: دانایی و ثروت و خشونت در قرن بیست و یکم. (شهین‌دخت خوارزمی، مترجم). تهران: نشر نو.

رهبر، عباس‌علی. (1392). روش تحلیل سیاسی: مجموعه‌بیانات حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) دربارۀ مهارت‌ها و فنون تحلیل سیاسی. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.

سیلیگا، تینا. (1395). ای کاش وقتی 20ساله بودم می‌دانستم. (محمدرضا آلِ‌یاسین، مترجم). تهران: انتشارات هامون.

فوران، جان فرانسیس. (1382). نظریه‌پردازی انقلاب‌ها. (چ1). (فرهنگ ارشاد، مترجم). تهران: نی.

فوکو، میشل. (1380). ایران: روح یک جهان بی‌روح و 9 گفت‌وگوی دیگر با میشل فوکو. (چ2). (نیکو سرخوش و افشین جهان‌دیده، مترجمان). تهران: نی.

فوکو، میشل. (1377). ایرانی‌ها چه رؤیایی در سر دارند؟ (تهران: 1357). (حسین معصومی همدانی، مترجم). تهران: هرمس.

معدل، منصور. (1382). طبقه، سیاست و ایدئولوژی در انقلاب ایران. (محمدسالار کسرائی، مترجم). تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

ولی‌زادۀ میدانی، رامین؛ پیروزفر، مهدی. (1396). اسلام سیاسی از دیدگاه مقام معظم رهبری. تهران: انتشارات مناره.

2- مقاله

قهرمانی، محمدامین؛ عبداللهی، بیژن. (1392). «بنیان‌های فلسفی و بررسی ارتباط بین هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی پارادایم‌های تفسیری، انتقادی و علمی با روش‌شناسی و روش‌های مورداستفاده در این پارادایم‌ها». پژوهش، سال چهارم، شمارۀ اول، پیاپی 7، (بهاروتابستان 1392)، صص 51-69.

محمودپناهی، سید محمدرضا. (1394). «بررسی روش‌شناسی هرمنوتیک قصدگرای اسکینر». فصل‌نامۀ سیاست‌پژوهی، دورۀ دوم، شمارۀ 3، تابستان 1394، صص 145-178.

هدی، محمدحسین. (1372). (کیهان، 25/11/1372). به نقل از: حاجتی، میراحمدرضا. (1395). عصر امام‌خمینی قدس‌سره. تهران: بوستان کتاب.

3- منابع اینترنتی

منصوریان، یزدان. (1390). پژوهش‌های «ایستا و خطی» و پژوهش‌های «پویا و غیرخطی». پایگاه خبری لیزنا، سخن هفته، شمارۀ 47، (11مهر1390)، قابل‌دسترسی در: www.lisna.ir

ب) منابع لاتین

1- کتاب

Bentley, Arthur F. (1954). Inquiry Into Inquiries: Essays in Social Theory. Boston: The Beacon Press.

Geertz, Clifford. (1973). The Interpretation of Cultures: Selected Essays. New York: Basic Books.

Inayatullah, Sohail. (2005). Causal Layered Analysis: Deepening the future Tamsui. Tamkang University Press.

Kienzler, Klau. (1996). Der religiöse Fundamentalismus. München: Verlag C.H.Beck.

Maslow, Abraham H. (1966). The Psychology of Science. New York: Harper & Row.

Mayer, M. (1966). They thought they were free: The Germans 1933-45. Chicago, Illinois: University of Chicago Press.

Roy, Olivier. (1992). L'échec de l'islam politique. Paris: Le Seuil.

Scholl-Latour, Peter. (1990). Peter: Das Schwert des Islam. München: Wilhelm Heyne Verlag.

Skinner, Quentin. (1981). Machiavelli: A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press.

Skinner, Quentin. (1998). Liberty before liberalism. Cambridge University Press.

1-   مقاله

Gundlach, Gregory T; Foer, Albert A. (2004). “Combining Horizontal and Vertical Analysis in Antitrust: The American Antitrust Institute s Roundtable on the Implications of the Work of Robert L. Steiner”. Antitrust Bulletin, Volume: 49, issue: 4, page(s): 821-839, (Winter).

Mc Glone, Matthew S. (2005). “Contextomy: The art of quoting out of context”. Media, Culture & Society, Volume: 27, issue: 4, pp 511-522.

Seidman, Steven. (1983). “Beyond Presentism and Historicism: Understanding the History of Social Science”. Sociological Inquiry, Volume 53, Issue 1. Wiley Online Library, accessed on: www.onlinelibrary.wiley.com

Skocpol, Theda. (May, 1982). “Rentier State and Shi'a Islam in the Iranian Revolution”. Theory and Society, Vol. 11, No. 3, pp. 265-283.

Traverso, Enzo. (2016). “Presentism: The Politics of Memory in the Age of Neoliberalism”. International Consortium of Critical Theory Programs, Berkley: University of California (September), accessed on: www.criticaltheoryconsortium.org

2-   منابع اینترنتی

Black, Ian. (2007). “Fear of a Shia Full Moon”. The Guardian, (26 Jan), accessed on: www.theguardian.com

Hunter, Shireen T. (2017). “Iran’s Political Predicament and its Consequences”. Lobe Log, (March 7), accessed on: www.lobelog.com

Totten, Michael J. (2018). Is Iran’s Regime About to Fall?. World Affairs. (4 January), accessed on: www.worldaffairsjournal.org

Walt, Stephen M. (2018). “The Art of the Regime Change”. Foreign Policy, (May 8), accessed on: www.foreignpolicy.com